weblog van het Compliance Platform
Op de site van DNB is een bestand genaamd “Concept Good Practices transactiemonitoring (25-10-2016)” (pdf) te vinden. Waarom het als concept wordt aangeduid wordt uit de wijze waarop het op de site geplaatst is niet duidelijk. Het pdf-bestand zelf lijkt geen concept te zijn, althans het staat er niet op. Dus mogelijk is het een definitief document.
Daar lijkt het NCI in het bericht van 7 november jl. ook van uit te gaan.
In the latest newsletter the Council of Bars and Law Societies of Europe (CCBE) pays attention to the 4th Anti-Money Laundering Directive (AMLD4). The CCBE believes that the objective has shifted away from fighting terrorism and towards strengthening measures to prevent tax avoidance (which is legal) and tax evasion (which is illegal).
Read more on my general weblog.
Fiscale “constructies” krijgen speciale aandacht in de tweede kamer, aangezien er kamerleden zijn die over dat onderwerp een parlementaire ondervraging willen laten plaats vinden. Trustkantoren spelen in de gedachten van de initiatiefnemers een centrale rol. Het voorstel is aan de tweede kamer ter besluitvorming voorgelegd.
Onderstaand de tekst uit het parlementaire document inzake aanleiding, probleemschets en achtergrond:
1. Aanleiding en probleemschets
Internationale belastingontwijking en de rol die Nederland daarin speelt, staan in het brandpunt van de maatschappelijke en politieke belangstelling. Vanuit zowel de OESO als de EU zijn maatregelen in gang gezet die Nederland zullen raken. Nederland zelf heeft al enkele maatregelen genomen tegen belastingontwijkende praktijken door vennootschappen zonder substantie en is bezig het toezicht op trustkantoren aan te scherpen.De recente onthullingen rond de «Panama papers» door het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), in Nederland vertegenwoordigd door Trouw en het Financieele Dagblad, hebben de nationale en internationale initiatieven in een stroomversnelling gebracht. Staatssteunonderzoeken van de Europese Commissie leggen bloot hoe multinationals hun belastingen drukken. Recente voorbeelden zijn Starbucks, Apple en Ikea, die er van verdacht worden kunstmatig en in strijd met de regels voor de een gelijk speelveld op de interne markt hun belastingafdracht drukken.
Nederland speelt een centrale rol in internationale fiscale structuren. Vooral de enorme in- en uitgaande financiële stromen via de zogenoemde bijzondere financiële instellingen trekken nationaal en ook internationaal de aandacht. Deze stromen belopen volgens het SEO rapport «Uit de schaduw van het bankwezen» ruim 4000 miljard euro, waarmee Nederland een van de grootste financiële knooppunten ter wereld is. [1 ] Daarnaast zijn er signalen dat mogelijk aanzienlijke vermogens van Nederlandse ingezetenen aan het zicht van de belastingdienst worden onttrokken.
De rol die de Nederlandse trustsector en de fiscale adviespraktijk bij deze financiële stromen spelen is omstreden. Bij toezichthouders bestaat de stellige indruk dat de trustsector onvoldoende «in control» is en dat commerciële motieven prevaleren boven transparantie en het actief tegengaan van ongewenste of zelfs illegale structuren. [2 ] De belastingdienst en de fiscale opsporingsautoriteiten blijken grote moeite te hebben om vermogens die aan het zicht worden onttrokken te detecteren en vervolgens effectief tot invordering van belasting over te gaan.Bij toonaangevende fiscalisten tenslotte leeft, zo bleek uit de expertmeeting fiscale constructies van 12 september jl., de vrees dat «lege brievenbusfirma’s» de reputatie van Nederland bezoedelen en daarmee schade berokkenen aan internationale ondernemingen die in Nederland reële activiteiten ontplooien en hoogwaardige werkgelegenheid scheppen.
Het is daarom van groot belang dat het parlement in korte tijd meer inzicht krijgt in de werkwijze van de trustsector en van de fiscale adviespraktijk. Dit inzicht zal zich in elk geval moeten toespitsen op de vraagstukken rond het afzonderen van particuliere vermogens en het doorsluizen van kapitaal via in Nederland gevestigde ondernemingen met niet of nauwelijks reële economische activiteiten. Dit kan informatie opleveren over welke verantwoorde en gedragen maatregelen mogelijk zijn om eventueel ongewenste praktijken aan te pakken.
2. Achtergronden
In de procedurevergadering van 18 mei 2016 besprak de vaste commissie voor Financiën een voorstel van de initiatiefnemers tot het houden van een parlementaire ondervraging, een nieuw instrument van de Kamer onder de Wet op de parlementaire enquête 2008 (hierna Wpe 2008, zie box), over fiscale constructies. Het voorstel voorzag in twee fasen. De eerste fase was gericht op kennisvergaring over de thematiek en werd ingevuld door middel van een expertmeeting met het doel om de vraagstelling voor een eventueel vervolgonderzoek scherper te definiëren en af te bakenen. Na afronding van de eerste fase zou worden besloten of een vervolgonderzoek in de vorm van een parlementaire ondervraging (de tweede fase) nodig is. In de procedurevergadering werd een werkgroep samengesteld uit leden van de commissie (hierna: de werkgroep), aan wie de taak werd toegekend om in samenspraak met de initiatiefnemers tot een voorstel te komen voor de nadere invulling van de expertmeeting.—
[1] http://www.seo.nl/pagina/article/uit-de-schaduw-van-het-bankwezen/
[2] Position paper DNB ten behoeve van het rondetafelgesprek trustsector van 23 maart 2016—
Bron: stuk nummer 2, vindplaats hier onder.
NB Opvallend is dat de kamerleden het archief van het FD gebruiken als bron voor een position paper van DNB.
Meer informatie:
Aanvulling 16 november 2016
Uit een bericht van de Tweede Kamer blijkt dat het voorstel is aangenomen. Het kamerstuk dat is aangenomen, is hier te vinden.
De minister van financiën stuurde onderstaande brief aan het parlement naar aanleiding van vragen over witwasbestrijding door de onder het toezicht van DNB staande ondernemingen:
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 oktober 2016algemeen overleg over witwassen en aanpak misbruik vastgoed op 6 oktober 2016 verzocht om een reactie op het bericht «DNB bezorgd over toezicht op witwassen» uit de Telegraaf van 1 september 2016. Met deze brief voldoe ik aan dat verzoek.
Het artikel heeft betrekking op het themaonderzoek «Transactiemonitoring» dat De Nederlandsche Bank (DNB) in maart 2016 is gestart. Dat onderzoek wordt gehouden bij banken, betaalinstellingen, trustkantoren en instellingen voor money transfers. DNB onderzoekt in hoeverre deze instellingen hun transacties effectief monitoren op risico’s op witwassen en terrorismefinanciering. Door die monitoring moeten zij in staat zijn om mogelijk ongebruikelijke transactiepatronen en transacties van cliënten, die een hoger risico op witwassen of het financieren van terrorisme met zich meebrengen, te signaleren en tijdig te melden bij de Financial Intelligence Unit – Nederland.
Uit een tussenstand van het onderzoek, waarover DNB onlangs berichtte, blijkt dat het transactiemonitoringsproces bij de onderzochte instellingen nog de nodige verbeteringen behoeft. In haar berichtgeving geeft DNB aan dat het transactiemonitoringsproces verbeterd kan worden. DNB noemt onder meer dat het risicoprofiel en de risicoclassificatie van een cliënt veelal onvoldoende worden meegenomen bij het detecteren en onderzoeken van (potentieel) ongebruikelijke transacties. Daarnaast ziet DNB dat de compliancefunctie onvoldoende wordt betrokken bij de kwaliteitsbeoordeling van de afhandeling van meldingen. De betrokken instellingen hebben laten weten dat zij behoefte te hebben aan meer informatie en houvast om in de eigen organisatie transactiemonitoring op een adequate en effectieve manier te borgen.
Dit onderzoek is één van de voorbeelden van de wijze waarop DNB continu onderzoek doet naar de naleving van de Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme (Wwft) door de bij DNB onder toezicht staande instellingen. Naast themaonderzoeken voert DNB ook specifieke onderzoeken uit bijvoorbeeld naar aanleiding van incidenten of signalen en reguliere onderzoeken waar DNB bijvoorbeeld onderzoekt of eerdere vastgestelde tekortkomingen door instellingen opgelost zijn. Dit zijn goede en kritische manieren om de naleving van deze wet te onderzoeken en daar waar nodig te versterken.
DNB heeft aangekondigd dat zij eind dit jaar aan de onderzochte instellingen handreikingen zal geven om de transactiemonitoring beter op orde te krijgen. DNB denkt hierbij aan het opstellen van good practices. Dit is in aanvulling op de reeds sinds 2011 door DNB gepubliceerde Leidraad Wwft/SW, waarin instellingen nadere guidance hebben ontvangen met betrekking tot de naleving van de Wwft en de Sanctiewet, en de diverse publicaties door DNB van «vragen en antwoorden» met betrekking tot specifieke onderwerpen. Wanneer blijkt dat de instellingen, ondanks de handreikingen van DNB, niet aan hun wettelijke verplichtingen voldoen, ligt het voor de hand dat DNB sanctionerend optreedt. De keuze van het meest effectieve handhavingsinstrument is aan DNB.
Op 12 september 2016 vond op initiatief van de tweede kamer commissie financiën een expertmeeting plaats over fiscale constructies, waarin de rol van trustkantoren uitgebreid aan bod kwam. Tijdens de bijeenkomst spraken onder meer Koelewijn, Nagelmaker en Elderson. Lees het verslag zoals op overheid.nl is verschenen.
Vandaag heeft DNB een nieuwsbrief voor trustkantoren verspreid:
De 4e Europese Antiwitwasrichtlijn (AMLD4) is in aantocht en zal ook gevolgen hebben voor de activiteiten van trustkantoren. De plannen zijn om de wijzigingen op 1 januari a.s. geïmplementeerd te hebben in alle lidstaten van de EU. Over de verwerking van AMLD4 in het Nederlandse recht is al een internetconsultatie gehouden. Er is door een groot aantal organisatie gereageerd (zie mijn bericht), waaruit het belang van een ander kan worden afgeleid.
Al eerder signaleerde ik op deze site de voorstellen tot wijziging die in juli jl. door de Europese Commissie zijn gedaan. Inmiddels heeft juristenorganisatie CCBE kritiek geleverd op de wijzigingsvoorstellen.
Er zal nog veel moeten gebeuren. Zie voor meer informatie de berichten op mijn algemene weblog over AMLD4.
Aanvulling 10 oktober 2016
Zie over AMLD4 ook het nieuwsbericht van DNB.
In de Nyenrode nieuwsbrief van september 2016 verscheen een artikel van prof. mr. dr. Arco Bobeldijk en prof. dr. Ronald Jeurissen onder de titel “Trustkantoren raken klem tussen belastingrecht en ethiek“, waarin zij constateren dat DNB onderwerpen van ondernemingsethiek onderbrengt onder ‘fiscale risico’s’. Zij vragen zich af wie dan bepaalt wat maatschappelijk gewenst en ongewenst is.
De auteurs schrijven onder meer:
Wanneer we deze uitoefening van het toezicht van DNB op de trustsector analyseren vanuit de perspectieven van het recht en de ondernemingsethiek, dan valt op dat structuren die ‘maatschappelijk onwenselijk’ zijn onder de fiscale risico’s worden geschaard. Deze formulering is opmerkelijk, omdat de toezichthouder hier direct verwijst naar de ethiek, als de inhoud van het recht.
Op 2 september jl. is een verslag gepubliceerd, waaruit blijkt dat er vragen zijn gesteld over de tarieven op grond van de Wet bekostiging financieel toezicht. Zo stelt de VVD onder meer de volgende vragen:
Desondanks krijgen de leden van de fractie van de VVD nog veel klachten over de hoogte van de tarieven. Een voorbeeld. Een eenmanszaak met € 1.200 toezichtkosten, te weten een basisbedrag van € 850 en een variabel deel van € 350 per persoon. Ofwel € 1.200 per persoon. Een advieskantoor met 10 medewerkers betaalt € 435 per persoon (te weten € 850 + (10 x € 350)/10). De eenmanszaak betaalt dus drie keer zoveel per persoon.
In hoeverre vindt de Minister dit proportioneel? Is de Minister bereid om in overleg met de sector nog eens meer fundamenteel te kijken naar de proportionaliteit en de opzet van de verdeling van de toezichtkosten, als het gaat om de vaste en variabele onderdelen en de degressieve lijn van het variabele deel?
In de beantwoording verstrekt de minister van financiën allerlei algemene gegevens.
DNB organiseert op 27 september 2016 weer een informatiebijeenkomst over personentoetsing, zo blijkt uit artikelen (1, 2) in nieuwsbrieven voor betaalinstellingen en verzekeraars. Deze bijeenkomst staat ook open voor trustkantoren. Meer informatie is te vinden op de inschrijfpagina.
Wordt Wet bescherming persoonsgegevens wel nageleefd?
Opvallend is dat DNB op de inschrijfpagina niet alleen vraagt om naam en e-mail adres, maar ook om type legitimatiebewijs, nummer legitimatiebewijs en telefoonnummer. Op de pagina wordt niet toegelicht waarom en met welk doel deze informatie wordt gevraagd. Onder aan de pagina wordt naar gebruiksvoorwaarden verwezen, daarin staat onder meer:
De Nederlandsche Bank AND/OR ITS SUPPLIERS MAKE NO REPRESENTATIONS ABOUT THE SUITABILITY, RELIABILITY, AVAILABILITY, TIMELINESS, AND ACCURACY OF THE INFORMATION, SOFTWARE, PRODUCTS, SERVICES AND RELATED GRAPHICS CONTAINED ON THE De Nederlandsche Bank WEB SITE FOR ANY PURPOSE.
Het lijkt er op dat DNB de veiligheid van de communicatie niet wil garanderen. Er is ook een privacypagina, die echter niet lijkt te gaan over de reden dat deze persoonsgegevens worden gevraagd. Wel wordt hier gezegd dat de communicatie beveiligd zou zijn:
De Nederlandsche Bank secures your personal information from unauthorized access, use or disclosure. De Nederlandsche Bank secures the personally identifiable information you provide on computer servers in a controlled, secure environment, protected from unauthorized access, use or disclosure.
Zo op het eerste gezicht lijkt mij dat een grondslag (Wet bescherming persoonsgegevens) voor het vragen van gegevens inzake het identiteitsbewijs ontbreekt. Ook een telefoonnummer lijkt me overbodige informatie, maar wellicht kan dat worden weggelaten (niet uitgeprobeerd). Verder ontbreekt op de pagina informatie over de wijze waarop DNB deze persoonsgegevens zal verwerken.
Wellicht kan DNB de Wet bescherming persoonsgegevens lezen en zijn licht eens opsteken bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Compliance Platform Trustkantoren 